Marginalije

Zahvaljujući izdavačkoj kući „Službeni glasnik“ došli smo do dragocenih novih tekstova Miroslava Krleže. Nije to neka zagubljena pripovetka, neobjavljena pesma ili skica romana. To je nešto važnije, a i zanimljivije: zapisi koje je Krleža, kao glavni redaktor, beležio na marginama jedinica pisanih za enciklopedije Leksikografskog zavoda.
Iz tih uzgrednih zapisa objavljenih pod naslovom „Marginalije“ (2011), koje je znalački priredio kritičar i leksikograf Vlaho Bogišić, prepoznajemo u punom sjaju Krležu enciklopedistu, temperamentnog mrzitelja svake površnosti i neprijatelja opštih mesta.
Pojedine njegove marginalije kojim je kritikovao autora neke važne jedinice (Beč, kojeg nema, Mustafa Golubić, Matoš, Meštrović i dr.) prave su, gotovo kompletne jedinice, bogate naobrazbe i raskošnog stila. Nisam poverovao, ali uveren sam da su ove primedbe ušle u konačnu redakciju „natuknica“ o kojoj je reč.
Mada među marginama ima i ljutnji što su se redaktori oglušili o njegove primedbe. U tim pitoresknim tragovima njegovog temperamenta prepoznajem Krležu kakvog sam ga sretao i znao. A to znači da ga, čitajući ove marginalije, buduće generacije mogu bolje upoznati, čak bolje nego u njegovim kapitalnim delima. Evo primera njegove tipične marginalije:
Čelebonović, Marko. „Rođen u bogatoj građanskoj porodici. Ovo isticanje porodičnog podrijetla kod pojedinih lica nema nikakvog smisla. Prije svega, to je metoda filistarski malograđanski glupa, zaostala i bespredmetna.“
A za one koji nepravedno tvrde da je Krleža bio srbomrzac evo jedne od relativno čestih, a bitnih marginalija uzorne orijentacije: „Za ćirilicu odrediti 48 redaka, jedva pola stupca u ovoj enciklopediji, u svakom slučaju je suviše malen prostor.“

Jovan Ćirilov