Paja Jovanović

Prvi tom monografije "Paja Jovanović" koja je posvećena 150. godišnjici rođenja tog srpskog slikara, predstavljena je pred brojnom publikom u Konaku kneginje Ljubice.

Autor prvog toma, objavljenog u izdanju Muzeja grada Beograda, je istoričar umetnosti Nikola Kusovac, koji je rekao da su Srbi sa Pajom Jovanovićem "prvi put pokazali da nisu ratnici i borci, već da mogu da budu i umetnici".

Prema njegovim rečima, Jovanovićev rad (1859-1957) je bio predmet sporenja, i neki su ga ocenjivali kičerskim, ali je on sam bio "oličenje razumevanja" - čovek dovoljno fleksibilan da dobije priliku da slika cara Franju Josifa, Karađorđeviće i Josipa Broza Tita, a koji na polju estetike ostaje svoj.

Kusovac je takođe ukazao da su se u Londonu, u prvoj polovini osamdesetih godina 19 veka o Jovanoviću pisali panegrici, dok se u Srbiji, u isto vreme, njegove slike nisu kupovale, a da je to krenulo tek pošto je patrijarh Georgije Branković narucio od njega grandioznu istorijsku kompoziciju "Seoba Srba pod patrijarhom Čarnojevićem".

Muzej grada Beograda je monografiju objavio u saradnji s Narodnim muzejom u Beogradu, Galerijom Matice srpske iz Novog Sada i Narodnim muzejom iz Vršca, a pod pokroviteljstvom Ministarstva kulture Srbije i Grada Beograda.

Monografija je kapitalno izdanje na 312 strana s više od 160 visoko kvalitetnih ilustracija umetnikovih slika, skica i studija, ikonostasa, ličnih predmeta, dokumenata, diploma, fotografija modela i ličnih fotografija, saopšteno je iz Muzeja grada Beograda.

Kao dugogodišnji istraživač i poznavalac Paje Jovanovića Nikola Kusovac je u knjizi opisao malo poznate scene iz njegovog privatnog i javnog života.

Prateći slikarev život od rođenja, skromnih početaka i uspona do najmlađeg srpskog akademika i slikara svetskog glasa i renomea, Kusovac je čitaocu hronološki ponudio jedinstvenu sliku umetnikove ličnosti.

Prema rečima Tatjane Bošnjak iz Narodnog muzeja, u pripremi je drugi tom monografije - sistematski katalog Jovanovićevih dela, a njen autor je kustos Narodnog muzeja Petar Petrović.
U izradi monografije sarađivali su i Muzej Srpske pravoslavne crkve, Muzej Nikole Tesle i Vojni muzej iz Beograda, Dvorski kompleks na Dedinju, Univerzitetska biblioteka "Svetozar Marković" iz Beograda, Narodni muzej iz Pančeva i mnoge druge ustanove.



Dobio mnoga priznanja

Paja Jovanović je rođen u Vršcu 1859. Slikarstvo je diplomirao na Umetničkoj akademiji u Beču, a puno je putovao po Balkanu i pun utisaka stvarao žanr-slike.

Za sliku "Ranjeni Crnogorac", izloženu na godišnjoj izložbi Akademije u Beču 1883. dobio je prvu nagradu i carsku stipendiju.
Godine 1895. dobio je dve značajne porudžbine za Milenijumsku izložbu koja je trebalo da bude održana u Budimpešti 1896. Vlada kraljevine Srbije poručila mu je oko 1900. godine, za Svetsku izložbu u Parizu, da izradi istorijsku kompoziciju "Krunisanje cara Dušana 14. aprila 1346. godine", za koju je dobio zlatnu medalju.

Umro je 1957. u Beču, a urna s njegovim pepelom, po njegovoj želji, preneta je u Beograd.